MENTÖRLÜK

Mentorluk / Big Sister

 

Mentorluk, iş hayatına yeni adım atanların, yeniden iş hayatına dönenlerin ve geleceğin yönetici adaylarının hedefe yönelik bir biçimde teşvik edilmesi için denenmiş ve etkili bir araçtır. Mentorluk, meslekte uzman ya da yönetici konumunda biriyle (mentor) meslekte yeni yetişmekte olan biri (menti) arasında gayrıresmi bir deneyim ve bilgi transferi ile bireysel teşvik esasına dayanır. Mentorluk, mesleksel ve kişisel gelişimi destekler. Mentorlar, kendilerinden yaşça daha küçük kadınlara iş sahasında kendilerini gerçekleştirme sürecinde destek olur; kariyer planlamada tavsiyelerde bulunur ve yeterlilikleriyle becerileri hakkında yapıcı geribildirimlerde bulunur. Yöneticilikle bağlantılı sorumluluk ve önkoşullarla ilgili önemli bilgiler verir, bilimsel alandaki yapı ve süreçler hakkında bilgilendirir, yazıya dökülmemiş „oyun kurallarını“ açıklar ve kariyer açısından önemli ağlara erişimi kolaylaştırır.

 

Mentorluğun Özellikleri:

→        Mentorlukta kişiler arası hiçbir bağlı bir ilişki bulunmaz ve talimat verme yetkisi yoktur.

→        Mentorluk ilişkisinin süresi sınırlıdır. Bu süre dahilinde düzenli olarak iletişim kurulur.

→        Her ne kadar mentorlar genelde mentilerden yaşça büyük olsalar da mentorluk yaşa bağlı değildir.

→        Mentorluk, almak ve vermeğe dayanan karşılıklı bir süreçtir. Mentorlar da bundan kişisel ve mesleksel gelişimleri açısından faydalanırlar.

→        Mentorluk, „kamusal alanda“ uygulanır: Programın yapısı ve teşvik ilişkisinin varlığı görünür ve saydamdır.

→        Mentorluğun önkoşulları gönüllülük, karşılıklı iyi niyet, saygı ve güvendir.

→        Mentorluk, profesyonel bir danışmanlık hizmeti olmadığı gibi onun yerine de geçemez.

 

Mentorluğun kapsamı:

→        Koçluk: Mentor, mentiyi önemli becerilerini ve geleceğe ilişkin tutumlarını geliştirmesi hususunda etkin bir biçimde yönlendirir ve cesaretlendirir.

→        Danışmanlık: Mentor, mentiye somut sorunlar hususunda tavsiyeler verir. Mentiye sorun çözme ve zor kararların alınmasında destek verir.

→        Bilgi aktarımı: Mentor, kurum/kuruluşların –aynı zamanda resmi olmayan- yapıları ve oyun kuralları hususunda da bilgilendirir.

→        Paylaşım: Mentor kişisel deneyim ve çalışma bilgisini mentiyle paylaşır.

→        Cesaretlendirme: Mentor, mentiyi tecrübe kazanmak hususunda cesaretlendirir. Mentorlar bu bağlamda önceden prova yapılan partner işlevi görebilir, izlenecek yöntemi anlatabilir, olası sonuçları açıklayabilir ve sonunda elde edilen tecrübenin değerlendirmesini yapabilir.

→        Geribildirimde bulunmak: Mentor ile menti birbirlerine dıştan nasıl göründükleri ve nasıl bir izlenim yarattıkları hususunda karşılıklı olarak yapıcı geribildirimde bulunurlar. Mentor mentiye kendi beceri ve yeterliklerini görmeyi ve güçlü yanlarını bilinçli bir biçimde kullanmayı öğretir.

→        Ağ ilişkileri: Mentor mentiye ilişkilerini nasıl oluşturup yapılandırabileceğine, bunlardan nasıl faydalanacağına ve ilişkilerini nasıl sürdürebileceğine ilişkin tavsiyelerde bulunur.

 

 

Mentorluk süreci kapsamında görüşülebilecek somut konular tümüyle bireysel koşullara bağlı olduğu için bunların somut bir listesini oluşturmak mümkün değildir. Süreç aşağıdaki gibi görüntülenebilir:

 

 

Temel Koşullar

Mentorluk işbirliğinin başarılı olması için anabileceğimiz koşullar aşağıdaki gibidir:

 

Dürüstlük: Mentor ile mentinin dürüstçe diyalog kurmaya istekli olması şarttır. Mentorluğun özelliklerinden biri de özellikle normalde açıkça hiç anılmayan ama gizliden gizliye etkili olan konular hakkında görüşmektir. Menti de hataları ve zayıf yanları hakkında – mesleksel gelişim sürecinde kendisi için olumsuz sonuçlar doğurabileceğinden korkmadan – konuşabilmelidir.

Güven ve Gizlilik: Mentorluk sürecinde iş tecrübeleri, yöneticilik tutumu, şirket kültürü, gayriresmi bilgiler ve ima yoluyla verilen mesajlar hakkında karşılıklı – ve kısmen çok kişisel – bir paylaşım söz konusudur. Bu güven gerektiren bir durumdur. Menti ve mentor görüştüklerinin gizli olduğundan ve “aralarında” kalacağından emin olabilmelidir.

Hiyerarşik yapı yok: Mentorluk, hiyerarşik düzlemde bir ilişki değildir ve talimat verme yetkisi içermez. Mentorluk, farklı deneyim ufkuna sahip iki kişi arasında gerçekleşen ve danışmanlık ile fikir alışverişini kapsayan bir işbirliğidir. Durum böyle olmasaydı ve menti bir şekilde mentora bağlı olsaydı çıkar çatışmalarından kaçınmak mümkün olmazdı; örneğin, mentinin terfi için başvurduğu bir başvuru değerlendirme sürecinde mentor başvuruları değerlendiren kurulda olduğu takdirde.

Gönüllülük: Mentorluk kişisel ilgi ile günlük yükümlülüklere ek olarak yerine getirilecek bireysel çabaya dayanır. Bunun için de gönüllülük esastır.

Bağlayıcılık ve Düzenlilik: Mentorluk, bir kişinin gelişimini uzunca bir süre desteklemeyi içerir. Bu da menti ve mentorun birbirlerinin ilgilendiği güncel konuların ne olduğu hakkında bilgi sahibi olmasını gerektirir. Bunu sağlamanın tek yolu düzenli olarak iletişim kurmaktır, bu da kişiler arası bağlılığa katkıda bulunabilir. Bağlılığın bağlayıcılığı doğurduğu tecrübeyle sabit bir gerçek olmakla birlikte bağlayıcılık da başarılı bir mentorluk işbirliği için gerekli önkoşullardan biridir. Mentor ya da mentinin davranış ve tutumları bağlayıcı değilse diğer tarafın kısa sürede motivasyonunu kaybetmesine neden olacak ve işbirliği en kötü ihtimalle sürdürülmeyecektir.

Karşılıklılık: Mentorluk, almak ve vermek üzerine kurulu karşılıklık bir süreçtir. Her iki taraf birbirinden bir şeyler öğrenir çünkü mentor da mentorluk sürecinde kendisinin mesleksel görüşünün sorgulanması, yeni bakış açıları ve daha önce görmediği zorlukları tanıma fırsatı bulur.

 

Açıklığa kavuşturulması gereken konular

Karşılıklı Beklentiler: Mentor ve menti, mentorlukla ve birbirleriyle ilgili beklentilerinin ne olduğu ve hangi konularda çekincelerinin olduğu hususunda görüşür. Birinin diğerinden yerine getiremeyeceği beklentileri varsa bunlar hakkında konuşmak için ve beklentilerini nasıl birbirine göre ayarlayabileceklerini ve bunları nasıl yerine getirebileceklerini açıklığa kavuşturmak amacıyla bu fırsatı kullanırlar.

Mentorluk işbirliğinin hedef ve içerikleri: Menti ve mentor, mentinin mentorluk sürecine ilişkin önceden belirlediği mesleksel ve kişisel hedeflerini görüşür. Burada esas, bu hedeflerin ulaşılır olup olmadığı ve bunlara nasıl ulaşılacağı hususunda birlikte fikir yürütmektir. Mentor, ilgili hedeflere ulaşılmasına katkıda bulunmak için kendini yeterli bulup bulmadığı ya da belirli hedeflerin kendi olanakları dışında kalıp kalmadığı hususunda karar vermek zorundadır. Bunun ardından da mentinin bunlara ulaşabilmesi için başka seçeneklerin neler olduğu hususunda birlikte fikir yürütülebilir.

Buluşma yeri: Menti açısından mentorun işyerinde buluşmaları özellikle önemlidir. Ama maalesef her mentor bu imkanı sağlayamayabilir. Bu nedenle daha işbirliğinin en başında buluşma yerinin kararlaştırılması önemlidir. Görüşmelerin sessiz sakin ortamlarda gerçekleştirilmesi tavsiye edilir.

Mentorluk sürecinde yöntem ve tedbirler: Bir menti farklı yöntemlerle desteklenebilir. Bu bağlamda mentorluk örneğin sohbet, hazırlanmış konu ve soruların görüşülmesi, belli bir projenin görüşülmesi ya da mentorun iş randevularına katılım gibi biçimlerde yürütülebilir. 10

Yazılı sözleşme: Yazıya dökmekle birlikte sözlü olarak görüşülen hedef, görev ve sorumluluklar net olarak düzenlenmiş olur. Sözleşmeyle bağlılık elde edilir ve sonuçlar denetlenebilirlik kazanır. Mentor ve menti süreç devam ederken neler planladıklarını ve neleri başardıklarını görebilirler.

 

Mentorluk sürecinde mentor ve mentinin katıldığı programın aşamaları aşağıdaki gibidir:

 

 

Mentor ve Menti: Bu ikili için kazan-kazan durumu

Mentorluğun her iki katılımcısı bu süreçte birbirine eşlik ettikleri için karşılıklı fayda sağlar.

 

Mentorlara faydaları:

→ Kendi mesleksel kimliğiyle ilgili değerlendirme ve geribildirim alma imkanı.

→ Yönetici personel olarak kazanılan ek yeterlik.

→ Danışmanlık becerisinin güçlenmesi.

→ Yeni ilişkiler kurmak.

→ Yeni bilgiler edinmek.

→ Başkalarına olumlu rol modeli olmak ve özdeşleşme imkanı sunmak.

→ Kendi değerlerini aşılamak.

→ Kendi mesleksel gelişmesindeki bir sonraki adım için motivasyon.

→ Bilgi ve tecrübelerini aktarmanın verdiği keyif.

→ Mesleksel özgüvenin güçlenmesi.

→ Verimli ilişkilerin geliştirilmesi.

→ Özverili mentor olarak olumlu bir itibar.

 

Mentilere faydaları:

→ Mesleksel kimliklerinin gelişmesi.

→ Sosyal becerilerin geliştirilmesi.

→ Davranış/tutum repertuarının ve kendi hareket payının genişlemesi.

→ Mesleksel hedeflere ulaşmada özgüvenin güçlenmesi.

→ Sorunsuz ve hızlı öğrenme.

→ Daha net ve gerçekçi bakışın kazanılması.

→ Hedeflerin somut olarak tanımlanması.

→ Hedef bulma ve karar verme sürecinde mesleksel yeterliklerin güçlenmesi.

→ Ağ bağlantılarıyla ilgili becerilerin güçlenmesi, yeni mesleksel temasların kurulması.

→ Yeni stratejiler öğrenmek ve denemek.

 

Mentorlukta Olur ve Olmazlar

Olur                                                                                            Olmaz

Bağımsızlık                                                                              Bağımlılık

Mentorluğun, mentinin mentora bağımlı olmasıyla sonuçlanmaması önemlidir. Burada asıl önemli olan, bu ikilinin sonradan mentinin tek başına uygulayacağı çözüm ve stratejileri birlikte üretmesidir.

 

Saygı                                                                                          Kibir

Dürüstlük                                                                                 Rekabet

Devamlılık                                                                               Bilmişlik

 

Sorun ve çatışmalar konu edilmeli ve görüşülmelidir.

 

Hazırlıklı olmak                                                                     “Gevezelik” etmek

Kişisel ile                                                                                 özel olanı ayırmak

                                                                                                    

Çalışma ortamının korunması                                          İkilinin barda buluşması

 

Mentor olarak: kendi becerileri hakkında

dürüst olmak                                                                          herşeyi bilmek ve yapabilmek

 

Sınır koymak

Gerekirse destek almak

 

Göz hizası                                                                                Hiyerarşi (Üstün mentor olması)

 

Taraf ve sadık                                                                         üçüncü kişilere bağlı

 

Mentor olarak:

Kendini geri planda tutmak                                              Patronluk taslamak

 

Menti olarak:

Kendi sorumluluğunu üstlenmek

Ağ Analizi / Mesleksel Ağ

 

Bu egzersiz sayesinde – farklı düzlemlerde – kaç kişiyle temasınız olduğunun farkına varacaksınız. Bu temaslarınız size mesleksel hedeflerinize ulaşmanızda destek olabilecek kişisel ağınızı oluşturur.

 

Bu nedenle iyi ağ becerileri her iş başvurusu sürecinin olmazsa olmaz destek sistemidir.

 

  1. Adım

Ağımda kaç kişi var?

Bu adım için bir sonraki sayfada bulunan formu kullanın.

 

  1. Akraba, arkadaşlar:

Bu dairenin içine gerçekten iyi ilişkiler sürdürdüğünüz akrabalarınız ve arkadaşlarınız arasından en önemli isimleri yazın.

  1. Mesleğiniz ve mesleksel eğitiminiz alanlarından tanıdıklarınız:

Bu dairenin içine mesleğiniz ve mesleksel eğitimizin alanlarından tanıdığınız ve güncel durumda en önemli olan isimleri yazın. Bunlar örneğin okul ve üniversiteden arkadaşlarınız,

meslektaşlarınız, ileri eğitimlerde tanıştığınızkişiler, öğretmenler, eğitmenler, seminer verenler, iş arkadaşlarınız, (eski) amirleriniz, meslek birliklerine, siyasi gruplara üyeler, müşteriler…dir.

  1. Tanıdığım diğer kişiler:

En dışta kalan dairenin içine bunların dışında tanıdığınız insanların, yani örneğin komşu çevresinden tanıdıklarınızın, spor, hobiniz, festivaller vesilesiyle tanıştığınız ya da tanıdığınızın tanıdığı olan kişilerin adlarını yazın.

Not edilecek isimler:

  • Hakkında çok şey bildiğiniz en fazla beş kişi;
  • Hakkında oldukça az şey bildiğiniz ancak tanışmak istediğiniz en fazla beş kişi olmalı.

 

  1. Adım

Bu kişiler beni nasıl destekleyebilir?

Bu adımda ağınızdaki kişiler hakkında ne bildiğinizi ve mesleksel hedeflerinize ulaşmanızda bu kişilerin size nasıl yardımcı olabileceğini yazın. Her daireden daha yakından incelemek istediğiniz en az iki kişi seçin.

Bu adım için ekte verilen veri toplama formunu kullanın ve her bir kişiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgileri not edin:

 

  1. İsmi, adresi.
  2. Mesleği.
  3. Kişisel bilgi.
  4. Bilgisi, becerileri, başarıları.
  5. sunduğu şey, ilişkiler.

 

Lütfen her bir kişi için ayrı bir evrak düzenleyin.

 

  1. Adım: Ağım

 

Ich: Ben

Familie, Freundinnen und Freunde: Akrabalar, arkadaşlar

Kontaktpersonen aus Beruf und Ausbildung: Meslek ve mesleksel eğitim alanından kişiler

Sonstige Personen, die ich kenne: Diğer kişiler

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. Adım: Tanıdığım bu insanlar bana nasıl yardım edebilir?

 

İsmi:                   __________________________________________________________

Adresi:              __________________________________________________________

__________________________________________________________

__________________________________________________________

Telefon no.:    __________________________________________________________

Bilgi/becerileri ve nasıl destek olabileceği:

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

__________________________________________________________­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________

 

Elmas Yöntemi

 

Çalışmaya ilişkin notlar:

Kavramlar birer kartın üzerine yazılır (kartotek ya da benzeri kart, defter yaprakları gibi birleştirildiği zaman çok güzel olur). Kartlar farklı renklerde olabilir, örneğin:

Turkuaz                               – Daha çok mentorun rolü odaktadır.

Turuncu               – Menti odaktadır.

Gri                          – İkisi de dahildir.

 

Her gruba mentorluk konusunda tüm ifade seçeneklerini içeren bir deste kartotek ve eklemeler için tesadüfi biçimde dizilmiş boş kartotek dağıtılır (bakınız aşağıda).

 

Grupların hepsinin görevi, mentorluğun en önemli 9 koşulunu öncelik sırasına göre “elmas şeklinde” tasvir etmektir.

Gruplar üç farklı biçimde oluşturulabilir:

Sadece mentorlardan oluşan grup, sadece mentorlar ve karışık bir grup (mentorluktaki partneri yanında olmayan tüm katılımcılar için). Bu şekilde ek deneyim alışverişi yapılır. Bunu takip eden sunumda önemli olan doğru ya da yanlış değildir, sonuçlar kısaca açıklanır; tartışma ve oylama süreciyle de (üst düzlem) ilgili görüş beyan edilmesi arzu edilmektedir. Katılımcıların oluşturduğu grupların niteliği ve hedefine bağlı olarak konuyu ilerleten tartışmalar da mümkündür.

 

Bu yöntem, mentorlukta oluşturulan ikili grup üyelerinin sorumluluklarının farkına varmasını sağlar ve kendim için / bizim için neyin önemli olduğu hususunda düşünmeye teşvik eder.

 

Çalışma süresi: yaklaşık 1,5 saat

 

Kapı Egzersizi

Bu yöntemi hem başlangıçta hem de mesleksel yol haritasının yansıtılması amacıyla mentorluk sürecinden daha fazla bilgi ve referans sağlanmasını teşvik için mentorluğun sonunda kullanabilirsiniz. Bu egzersiz, mentor ve mentinin hem ayrı hem birlikte çalışması için uygun bir yöntemdir.

Uygulanışına ilişkin genel bilgiler:

En az 30 tane farklı kapının fotoğraf, fotokopi ya da resim biçimindeki görselini hazır bulundurun – hatta kiminden iki tane bulundurun. Seçilen resimler, bir kartotek panosuna ya da kağıt tahtaya yapıştırılabilir.

 

Egzersiz

Katılımcıların her biri aşağıdaki sorulara göre 2-3 kapı seçer:

 

Başlangıç

Buraya hangi kapıdan geldim?

Aşağıdaki gibi sorular da sorulabilir:

  • Kapının arkasında ne bulacağım?
  • Bu kapıdan geçmeden önce başka neleri halletmeliyim ya da halletmek istiyorum?
  • En sevdiğim kapı hangisi? Hangi düşünce, istek, anı, endişe ya da soru kararımı etkiledi?
  • Bu kapıdan geçmek için neleri halletmek zorunda kaldım?
  • Şimdi hangi kapıdan geçmek istiyorum? Kapının diğer tarafındaki istek ve beklentilerim nedir?

 

Bitiş

Hangi kapıdan geçerek buraya geldim, bu yıl hangi kapıdan geçtim, şimdi hangi kapıdan geçiyorum?

Aşağıdaki gibi sorular da sorulabilir:

  • Kapının arkasında ne bulacağım?
  • Bu kapıdan geçmeden önce başka neleri halletmeliyim ya da halletmek istiyorum?
  • En sevdiğim kapı hangisi? Bu kapıyı seçtim, çünkü…
  • Bir sonraki kapının arkasında … bulmayı umuyorum.

 

Ardından herkes tüm katılımcıların önünde kendi kapı seçimlerini tanıtır.

(Birlikte yapılan çalışmalarda bir katılımcının hemen ardından ikili oluşturduğu partneri takip ederse güzel oluyor.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Elmas Yöntemi

Başarılı bir Mentorluk İlişkisinin Özellikleri

Katılımcı Malzemesi

Mentorluk bize göre ne zaman başarılı? Benim açımdan en önemli şey nedir?

Bu sorular, elmas yöntemiyle irdelenir. 40’dan fazla farklı kavram ve boş kartotek kullanılır. 2-4 kişilik gruplar bunlar hakkında tartışır ve bunları elmas şeklinde dizer.

 

Aşağıda ayrıca kendi kişisel elmasınızı da oluşturabilirsiniz:

 

Şahsi elmasım!

 

 

Sakin kişilik
Küçük adımlarla yeni becerilere doğru
Çaba/gayret
Güven
Deneyimleri paylaşıma sunmak
Her iki tarafın kendini gözden geçirmesi
Düzenli buluşmalar ya da zaman ayırma
Zor durumlarda güç vermek
İş piyasasının talep ettiği yeterlikler geliştirmek
Diyalog
Spesifik sorunların somut çözümü
Başarı için motivasyon
Kişiliklerin karşılaşması
Yönetici potansiyelinin güçlendirilmesi
Mentorun samimiyeti / güvenirliği
Pratik işbirliği (gerçeğe uygun)
Kişisel çıkarların nasıl korunacağını öğrenmek
Gelişme arzusunun teşviği
Çalışmada kaydedilen gelişmelerin değerlendirilmesi
Güzel, yaratıcı çalışma için örnek olmak
Dinleyebilmek
İşbirliği için birlikte kuralların belirlenmesi
Mentiyi kabul etmek
Mentinin ihtiyaçlarına karşı açık olmak
Stresten korumak
Güven vermek
Mentinin beklentilerini yerine getirmek
İş hayatının zorluklarıyla başetmeyi öğrenmek
Kişisel gelişim planlamasını öğrenmek
Mentor, mentinin istediği yere kadar destek verir
Hedeflerin sorumluluğu mentiye bırakılır
Dostluk
Mentinin her şeyi yapabileceğine inanmak, “hiçbir şey imkansız değildir”
Hatalardan (hata yapmasından) korumak
Yaparak öğrenmek
Dakik olmak
Zayıflıklarını belli etmemek
Her zaman ulaşılır ve müsait olmak
Mentinin başarılarına sevinebilmek
Hataları öğrenmek/gelişim için bir fırsat olarak değerlendirmek
Rol oyunu ile zor durumlara hazırlık yapmak
Saygı
Korunaklı çerçevede deney yapmak
Sınırları saydam kılmak

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir